สำหรับวันนี้ คงเป็นวันที่ใครหลายๆ คนปวดหัวว่า โอ้วว ชีวิตจะไปทำงานอย่างไรดี สะพานข้ามแยกรัชโยธินปิดแล้ว หลายคนคงนั่งบ่นอยู่ในรถว่า “รถแม่งติดชิบหาย” “รัฐบาลแม่งทำฝนเทียมอยู่ได้” “ทำไมคันหน้าแม่งไม่ไปวะ” “มึงจะมาเบียดตรงคอสะพานทำไมเนี่ย”

แต่สำหรับผู้ที่คร่ำหวอด หรือเกี่ยวข้องใน วงการของทรัพยากรธรรมชาติคงจะจำได้ว่า วันนี้คือ วันครบรอบวันเสียชีวิตของ สืบ นาคะเสถียร ที่หลายคนอาจจะลืมไปแล้ว ผู้ซึ่งเป็นผู้จุดประกายกระแสของการอนุรักษ์ให้ได้รับการเหลียวแลจากสังคมบ้าง จากที่ไม่เคยมีใครสนใจเลย

หลายคนบอกว่า “เรื่องรักษาป่า ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของป่าไม้ไปสิวะ เกี่ยวอะไรกับผม” ซึ่งก็ไม่ต่างจากแนวคิดที่ว่า “เรื่องรักษาประเทศ ปล่อยให้เป็นเรื่องของทหารไปสิวะ เกี่ยวอะไรกับผม” ไปมากเท่าไหร่นัก

หลายคนคิดต่อไปว่า “ป่าไม้แม่งหายไป ข้างบนเกี่ยวห่าอะไรกับชีวิตผม ในเมืองหลวงเล่า” “ป่าหายไปเพราะพวกป่าไม้นั่นล่ะมันยัดห่ากัน” ฯลฯ

แต่ความเป็นจริงใครจะรู้บ้างไหมนะว่า

• ทรัพยากรป่าไม้ในบ้านเราได้รับเงินค่าบำรุงรักษาตกไร่ละเท่าไหร่?
• คุณเชื่อไหมว่า ห้วยขาแข้งเคยได้รับเงินคิดเป็นค่าดูแลรักษาป่า ตกไร่ละไม่ถึงบาท
• คุณเคยรู้หรือไม่ว่า จริงๆ แล้ว เจ้าหน้าที่ป่าไม้ที่ว่ากินป่านั่นน่ะ ตายไปแล้วกี่รายกับการโดนยิงตายกลางป่า
• คุณเคยรู้ไหมว่า ทุกวันนี้ เจ้าหน้าที่เหล่านั้นยังต้องลุ้นว่า ปืนราชการที่ถือไปนั้น จะยิงออกหรือไม่?
• คุณเคยรู้หรือไม่ว่า เจ้าหน้าที่ป่าไม้ ต้องเอาปืนลูกซอง ไปสู้กับ M-16, AK-47, ไรเฟิลติดลำกล้อง
• และอื่นๆ อีกมากมายที่หลายคนอาจจะยังไม่รู้

ปัญหาป่าไม้ในบ้านเรามันเกิดขึ้นจากหลายส่วนด้วยกัน ไล่เรียงตัวกันตั้งแต่ไอ้ที่ใส่สูทนั่งสลอนกันอยู่ในสภา ลงไปติดพันถึงตาสีตาสาตามแนวป่าได้เลย

• หลายครั้งที่ นโยบายโง่ๆ เปิดช่องโหว่ให้กินป่ากันมโหฬาร ชัดเจนที่สุดคือ สปก. 4-01
• หลายครั้งที่ชาวบ้านจนๆ เป็นเครื่องมือในการใช้งานของผู้มีเงินมากกว่า ลงมือถางป่า เพื่อใช้หนี้ค่ารักษาพยาบาลคนในครอบครัว
• หลายครั้งที่ชาวบ้านจนๆ ต้องถางป่าเพื่อหาที่ทำกิน เพราะที่ดินเก่าโดนยึด
• หลายครั้งที่ชาวบ้านจนๆ หลงตามกระแสทุนนิยมไปจนที่ทำกินโดนยีด
• หลายครั้งที่ผู้ละโมบ มองพื้นที่ป่าเป็นแค่ท่อนไม้ที่ทำรายได้
• หลายครั้งที่นักท่องเที่ยวผู้มีเงินรุกล้ำเข้าไปในป่า ด้วยโฟร์วิลสุดเทพ เพื่อสนองตัณหาบ้าพลัง โดยไม่คิดถึงการทำลาย
• หลายครั้งที่นักท่องเที่ยวทั่วไป มักง่ายทิ้งขยะ จนทำให้สัตว์ป่าตาย
• หลายครั้งที่ผู้มีอำนาจและอิทธิพล ไปเที่ยวล่าสัตว์ในพื้นที่อนุรักษ์

และสิ่งเหล่านี้เกิดหลายครั้งต่อหลายครั้งทำให้กลายเป็นความชาชินของมนุษย์ผู้เจริญแล้ว…..

สุดท้าย เราจะมาบ่นกันทำไมว่า

• ทำไมฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล
• ทำไมน้ำต้องท่วมบ้านเราด้วย
• ทำไมโคลนต้องถล่มลงมาด้วย
• ทำไมฝนตกผิดฤดูอีกแล้ว
• ทำไมต้องห้ามเข้าไปเที่ยวด้วย
• ทำไมต้องจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวด้วย

ทำไม…. ทำไม… ทำไม…

สุดท้าย ผมอยากให้อ่าน ประโยคบางอย่างที่เมื่อครั้ง พี่สืบ ยังมีชีวิตอยู่ได้กล่าวไว้ เพื่อหวังว่าเราจะได้คิดอะไรกันบ้าง

… ผมคิดว่ามันหมดยุคแล้ว มันควรจะมาถึงยุคที่ทุกคนมีความเสมอภาคในการแสดงความคิดเห็น ช่วยกันแก้ปัญหา เพราะปัญหาสิ่งแวดล้อมมันไม่ได้เกิดขึ้นกับคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง…..

….จะเป็นไปได้ไหมที่รัฐบาลจะเปิดใจกว้าง โดยการให้ทุกฝ่าย ทั้งประชาชน ผู้นำในท้องถิ่น ผู้แทนราษฎร นักวิชาการที่เกี่ยวข้อง มาพูดคุยร่วมกัน คือบางคนอาจจะต้องรับสถานภาพของบางกลุ่ม ข้าราชการอาจต้องยอมรับสถานภาพของประชาชน คือ ลดตัวลง ในขณะเดียวกันก็เพิ่มฐานะของเขาให้ขึ้นมามีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาร่วมกัน แทนที่จะพูดกันคนละที ….

…. ในความรู้สึกของผม เราไม่ต้องมานั่งเถียงกันหรอกว่า เราจะใช้ป่าไม้อย่างไร เพราะมันเหลือน้อยมากจนไม่ควรใช้ จึงควรจะรักษาส่วนนี้เอาไว้ เพื่อให้เราได้ประโยชน์ที่เป็นประโยชน์ทางอ้อม…มันจะต้องทำความเข้าใจให้ ถูกต้องว่า การอนุรักษ์ การใช้ประโยชน์ จะต้องมองว่ามีการใช้ทั้งทางตรงทางอ้อม ป่าที่เก็บไว้ในรูปเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและอุทยานแห่งชาติควรจะใช้ ประโยชน์ในทางอ้อม…

… ถึงแม้จะหยุดป่าสัมปทานแล้วก็ตาม แต่ราษฎรที่บุกรุกอยู่ในเขตป่าสงวนตอนนี้ ล้านกว่าครอบครัว ป่าไม้ที่ไหนจะเหลือ นอกจากความจริงใจของรัฐบาล เค้าบอกว่าจะต้องรักษาป่าให้ได้โดยการจำแนกพื้นที่ออกมาให้เร็วที่สุดเท่า ที่จะทำได้ และบอกเลยว่าป่าสงวนตรงนี้ห้าม ห้ามมีกรรมสิทธิ์ ห้ามเปลี่ยนเป็นอย่างอื่น ตอนนี้ป่าหมดเพราะอะไรรู้ไหม เพราะป่าสงวนหมดสภาพ สามารถเปลี่ยนแปลง เป็นป่ายูคาลิปตัสได้ ผมไม่อยากจะเรียกป่า เพราะมันไม่ใช่ป่า….

สืบ นาคะเสถียร